In 2026 is het tekort aan mondzorgpersoneel structureel: praktisch elke praktijk merkt het in openstaande vacatures, langere doorlooptijden en stijgende uitstroom. Wat werkt is geen los wervingstrucje, maar een combinatie van scherper werkgeverschap, realistische werving en oprechte aandacht voor doorgroei — hieronder leest u welke ingrepen in een gemiddelde mondzorgpraktijk daadwerkelijk renderen.

Hoe groot is het tekort in 2026?

De KNMT, ANT en het Capaciteitsorgaan rapporteren al jaren oplopende tekorten in alle rolniveaus van de mondzorg. In 2026 staan er bij vrijwel elke praktijk gemiddeld één of meer vacatures open — een mix van tandartsassistenten (het grootste aantal), mondhygiënisten, preventieassistenten en in groeiende mate ook tandartsen in loondienst. Voor de meest gevraagde rollen — een ervaren mondhygiënist, een tandartsassistent met enkele jaren ervaring — bedraagt de gemiddelde doorlooptijd tussen het plaatsen van een vacature en een getekend contract tussen de vier en zeven maanden. Dat is twee tot drie keer langer dan in de jaren voor 2018, toen het tekort nog regionaal was in plaats van landelijk.

De regionale verschillen zijn aanzienlijk. De Randstad is in 2026 consequent het krapst, gevolgd door Brabant en Limburg. In Friesland, Groningen en Zeeland zijn de absolute aantallen kleiner, maar de krapte per inwoner is daar minstens zo zwaar. Voor actuele cijfers raadpleegt u de arbeidsmarktrapportage van de KNMT en de openstaande-vacaturecijfers van CBS voor de zorgsector.

Wat in 2026 specifiek anders is dan een paar jaar geleden: de stijgende vraag naar implantologie- en paro-zorg, in combinatie met een groeiende groep oudere patiënten met complexe gebitten, drukt de werkelijke zorgbehoefte per FTE verder op. Daarnaast merken steeds meer praktijken dat de regiokrapte zich ook in middelgrote steden manifesteert, niet langer alleen langs de hoofdassen van de Randstad. Voor praktijken in Nijmegen, Apeldoorn of Zwolle is de markt in 2026 voor het eerst structureel krap geworden — een trend die zich richting 2028 naar verwachting doorzet.

Welke rollen zijn het zwaarst getroffen?

Niet elke rol kent dezelfde krapte. Concreet, van zwaarst getroffen naar lichtst:

Mondhygiënist. Hoge HBO-opleidingseisen, beperkte instroom en een sterke parttime-cultuur (volgens KNMT-cijfers werkt ruim 80% van de mondhygiënisten in deeltijd) maken dit de schaarste rol in de markt. Ervaren mondhygiënisten met paro-specialisatie zijn vrijwel direct herplaatsbaar wanneer zij willen wisselen.

Ervaren tandartsassistent. De MBO-instroom is afgenomen, terwijl praktijken juist assistenten zoeken die zelfstandig kunnen functioneren. Startende assistenten zijn beter beschikbaar, maar vragen een serieuze inwerkperiode — wat voor een al onderbezette praktijk een lastige weging is.

Tandarts in loondienst. Veel jongere tandartsen kiezen voor ZZP-werk of een eigen praktijk; loondienstposities blijven daardoor langer open. Specialisten — orthodontisten, kaakchirurgen, parodontologen, implantologen — zijn nog schaarser, vooral buiten de Randstad.

Preventieassistent en orthoassistent. Iets minder krap dan tandartsassistent, maar wel met een groeiend tekort, vooral omdat veel praktijken preventieassistenten inzetten om de mondhygiënistagenda te ontlasten.

Baliemedewerker en praktijkmanager. De schaarste hier is minder uniek voor de mondzorg; de moeilijkheid zit vooral in het vinden van iemand die ook zorg-savvy is.

Wat zijn de echte oorzaken?

Statistieken zijn één ding; begrijpen waaróm het tekort er is, helpt bij het kiezen van de juiste interventies. Drie oorzaken doen het meeste werk.

Demografie aan de aanbodzijde. De gemiddelde Nederlandse tandarts is in 2026 boven de 50. Veel mondhygiënisten die in de jaren tachtig en negentig zijn opgeleid, gaan binnenkort met pensioen. De HBO Mondzorgkunde-instroom is jaar op jaar redelijk constant, maar simpelweg niet groot genoeg om de uitstroom op te vangen — een vertraging die nog jaren doorwerkt.

Demografie aan de vraagzijde. Een vergrijzende bevolking heeft meer mondzorg nodig: complexere gebitten, meer implantologie, structureel paro-onderhoud. De patiëntenpopulatie groeit sneller dan het aantal beschikbare zorguren. Het tekort is in die zin deels een succesverhaal: Nederlanders behouden gemiddeld meer eigen tanden, langer.

Arbeidsmarktverwachtingen. Jongere mondzorgmedewerkers verwachten meer flexibiliteit, regie en doorgroei dan praktijken gemiddeld bieden. Praktijken die niet meebewegen zien hun krapte structureel toenemen ten opzichte van vergelijkbare praktijken die wél investeren in cultuur en ontwikkelingspaden.

Daarnaast spelen secundaire factoren: de aantrekkelijkheid van ZZP-werk (waar het inhuurregime onder DBA nog in beweging is), de regionale spreiding van opleidingen, en de internationale instroom van tandartsen — in 2026 nog steeds een belangrijke factor, want bijna een kwart van de in Nederland geregistreerde tandartsen is buiten Nederland opgeleid (bron: BIG-register).

Wat doen werkgevers met succes — en wat niet

Hier wordt het concreet. Niet alle wervingsinterventies leveren even veel op; sommige werken nauwelijks maar krijgen disproportioneel veel aandacht.

Wat we vaak overschat zien

Een uitgebreid secundair pakket alleen. Een leaseauto, een opleidingsbudget en een mooi kerstpakket trekken niet structureel meer talent aan — ze maken alleen het verlies bij vertrek minder pijnlijk. Zonder onderliggende cultuur en doorgroei is dit dure decoratie.

Bonus voor nieuwe medewerkers zonder bonus voor blijvers. Verhoogt instroom op de korte termijn, maar schept frictie binnen het team. Wie acht jaar trouw is en dezelfde bonus mist, voelt dat.

Eén dure recruiter als enig kanaal. Recruiters kunnen werken, maar als enige route raken praktijken vooral budget kwijt aan vergoedingen voor kandidaten die in 9 op de 10 gevallen ook via een normale vacature waren binnengekomen.

Wat structureel werkt

Een doordachte werkenbij-aanpak. Een eigen werkenbij-pagina (of een sterk profiel op een mondzorg-specifiek platform) met duidelijke informatie over team, werkwijze, ontwikkeling en arbeidsvoorwaarden levert structureel kandidaten die echt bij de praktijk passen. Schrijf eerlijk over wat de praktijk wél is en niet wat u denkt dat kandidaten willen horen.

Echte doorgroei aanbieden en mogelijk maken. Praktijken die assistenten actief de stap naar preventieassistent of mondhygiënist betalen en faciliteren — deels in werktijd, deels in financiering — houden mensen jaren langer. Een uur per week studieruimte tijdens kantooruren is in 2026 vaak doorslaggevender dan een leaseauto.

Roosters die mensen écht aankunnen. Vier dagen of 32 uur als standaard, met heldere afspraken over uitloop en spoedconsulten, is voor veel mondhygiënisten en assistenten zwaarder wegend dan 10% extra bruto.

Realistische werving via mondzorg-specifieke kanalen. Algemene jobboards leveren veel sollicitaties op, maar weinig matches. Mondzorg-specifieke platforms leveren minder sollicitaties, maar een veel hogere conversie naar daadwerkelijke aanname — wat in tijd-tot-aannemen en in inwerklasten netto winst oplevert.

Internationale werving voor de juiste rollen. Voor tandartsen kan EU-erkenning en gerichte rekrutering in landen met een overschot het verschil maken. Voor mondhygiënisten en assistenten is internationale werving zelden de meest efficiënte route, vooral door taal- en certificeringseisen.

Een transparant salarishuis. Praktijken die intern duidelijk maken wat de schalen zijn en welke ervaring of certificering nodig is voor een stap omhoog, ervaren minder onderhandelingsruis en minder vertrek naar buurpraktijken die net iets meer betalen. Helderheid voorkomt sluipend verlies — en het kost niets om in te voeren.

Snelheid in de procedure. Praktijken die binnen 48 uur een eerste inhoudelijke reactie sturen en binnen drie weken een aanbod kunnen doen, sluiten merkbaar meer kandidaten af dan praktijken die anderhalve week stil zijn. In een krappe markt is reactietijd een kwaliteitsvariabele, geen administratieve formaliteit.

Veelgestelde vragen

Hoeveel tijd kost het in 2026 gemiddeld om een mondhygiënist te vinden?

Tussen vier en zeven maanden voor een fulltime senior positie in de Randstad. Parttime posities van 12 tot 20 uur worden sneller ingevuld, maar leveren ook minder uren op. Bron: arbeidsmarktrapportages KNMT en ANT.

Mag een praktijkhouder ZZP-mondhygiënisten inhuren?

Ja, mits aan de DBA-voorwaarden wordt voldaan. Onder het 2026-handhavingsregime van de Belastingdienst is inhuur van ZZP'ers in de mondzorg toegestaan, met aandacht voor dezelfde criteria die in andere zorgsectoren gelden: geen gezagsverhouding, vrije vervanging, eigen ondernemerschap. Raadpleeg de meest recente DBA-handreiking van de Belastingdienst voor de exacte invulling op uw situatie.

Heeft het zin om een vacaturetekst af en toe te 'verversen'?

Ja, maar minder dan vaak gedacht. Belangrijker is dat de vacaturetekst de werkelijkheid van de praktijk eerlijk weergeeft. Frequente kleine aanpassingen aan titel of voorwaarden hebben minder effect dan één goed geschreven, accurate vacaturetekst die overeenkomt met wat de kandidaat tegenkomt op de proefdag.

Werken bonussen voor het aanbevelen van een collega?

Ja, mits niet symbolisch. Praktijken die €500–€1.500 bruto uitkeren voor een succesvolle aanname die de proeftijd doorstaat, zien meetbaar meer interne aanbevelingen. Onder die drempel werkt het zelden.

Waarom verliest onze praktijk telkens kandidaten in het laatste stadium?

De drie meest voorkomende oorzaken: een salaris dat 5–10% onder marktconform staat, een procedure die te lang duurt (meer dan vier weken van eerste contact tot aanbod), of een team dat de kandidaat tijdens de proefdag niet warm verwelkomt. Een korte interne audit op deze drie punten levert vaak meer op dan een nieuw kanaal aanboren.

Wat doet u nu?

Een concrete vervolgactie voor deze week: zet uw drie meest moeilijk te vervullen vacatures op een rij en controleer of ze in 2026 nog actueel zijn op functietitel, salarisrange, doorgroei-aanbod en flexibiliteit in werkrooster. Bekijk op SmileStaff hoe vergelijkbare praktijken hun vacatures formuleren via alle mondzorgvacatures, of specifiek de vacatures voor tandartsassistent en mondhygiënist — de twee rollen waarin de krapte het scherpst is.

Wilt u uw werkgeverschap breder onder de loep nemen, ook naar de zakelijke en operationele kant van de praktijk? Op de pagina voor mondzorgondernemers staat een stappenplan en de optie voor een gratis adviesgesprek.